Istorijski pregled

    Aloe Barbadensis Miller je subtropska biljka, jedna od 250 vrsta, sa dugom i raznovrsnom istorijom, se javlja u mnogo država i kultura, i koju pisana istorija spominje kao "narodni lek". Biljka je bila tako značajna da je Aristotel nagovorio jednog svog učenika, Aleksandra Makedonskog, da zauzme ostrvo Sokortu, jer je ono bilo stanište Aloe za koje je Aristotel znao.

  Naziv Aloe Barbadensis Miller je po botaničaru Milleru, koji se bavio klasifikacijom biljaka i koji je Aloju, nađenu na ostrvu Barbadosu, uvrstio u red biljaka. Drugi botaničari su istoj ovoj biljci dali svoje ime, tako da Aloe Vera Linne odnosno Aloe Vera Lamarck označavaju istu biljnu vrstu. U zapadnom svetu je opšte prihvaćen naziv Aloe Barbadensis Miller.

   Reč Aloe potiče iz latinske forme arapskog naziva "Aloeh", Sirijskog "Alwai" ili hebrejskog "Halal", čije je značenje "izuzetno gorka materija", što ukazuje na izuzetno gorku žutu tečnost, mleko, odnosno sok, koju sadrži biljka a nalazi se neposredno ispod tankog kožastog tkiva odnosno kore. Nakon ceđenja i uaravanja nastaje "gorka Aloa" koja ima laksativna svojstva. Žuti "lekoviti" sok su u ove svrhe koristili još u 4 veku p.n.e. Pretpostavlja se da je biljka Aloa nađena u Africi. Vremenom se iz Afrike proširila na okolinu Sredozemnog mora, a u današnje vreme se može naći u mnogim zemljama tropskog i subtropskog pojasa. Aloa raste u državama Južne, Istočne i Zapadne Afrike, zemljama koje se graniče sa Sredozemnim i Crvenim morem, kao i u Indiji, ostrvima u Indijskom okeanu i Kini, a u istim ovim zemljama je i uzgajaju. Osim navedenih teritorija, Aloa raste i na ostrvima Karipskog mora, npr. Dominikanskoj republici, Arubi, Barbadosu i dalje u Severnoj Americi u Teksasu, Kaliforniji, Arizoni i Meksiku.

   Danas se Aloa može naći na Havajima, kao i u Južnoj i Srednjoj Americi. Aloa uspeva i u najtoplijem tropskom pojasu, ali ne opstaje na područjima gde vladaju niske temperature (ispod 0 C) u toku dužeg vremenskog perioda.

Karakteristike i opis Aloe

   Komercijalni naziv Aloe Barbadensis Miller-Aloe Vera je latinskog porekla i znači "prava Aloa". Ovo ime je verovatno dobila jer je izrazitog lekovitog dejstva, bila je na raspolaganju u velikim količinama i uglavnom je korišćena sa uspehom.

   Aloe Barbadensis Miller ima sabljaste, špicaste listove, sa testerastim ivicama, koji po obliku podsećaju na ružu, rastu pri zemlji. Iz sredine ruže raste cvetna drška koja se završava u vidu žutog ili crvenkastog cevolikog cveća. Aloa spada u porodicu ljiljana, a cvet koliko-toliko podseća na cvet istočnog ljiljana. Potpuno razvijena biljka je u proseku 75-120 cm visoka i ima 12-15 listova. Listovi su široki, na najširem delu su 10-13 cm, a uobičajena težina u potpunoj zrelosti je 700-1500g. Na dimenzije listova utiče više parametara kao što su vrsta (kvalitet) tla, vremenske prilike kao i drugi spoljašnji faktori.

   Na plantažama južnog Teksasa, na području doline Rio Grande sadnice Aloe se sade u redove udaljene 60-70 cm jedan od drugog, a međusobna udaljenost biljaka je 40-50 cm. Postupak sađenja se obavlja preko "klinaca" ili "lutaka", naime, tako se nazivaju delovi koji izrastaju oko "biljke-majke". Ovi "klinci" se presađuju kada dostignu visinu od 30-40 cm. Navedeni razmaci među biljkama omogućavaju modernu motorizovanu obradu (traktorima) i berbu, odnosno skupljanje listova i transport kamionima. Radnici ručno odsecaju listove. Listove treba odseći sa biljke ispod nivoa gela, tako da do momenta prerade celokupna količina gela ostane netaknuta. Obično se samo koriste samo spoljašnji listovi; svakih 5-8 nedelja sa biljke se skida 3-5 listova.

Medicinski istorijat

    Aloa se u cilju lečenja uspešno koristi već više od 3000 godina. U ranim civilizacijama čovek je učio putem isprobavanja i grešaka, posmatrajući kako životinje koje žive u divljini koriste biljke, i razmišljanjem. One biljke, koje su se činile korisnim i sigurne za čoveka, korišćene su u lekovite svrhe. Biljke za koje su ustanovili ili smatrali, da imaju "čudotvorno" dejstvo, brižljivo su čuvali, i oko takvih biljaka, u skladu sa njihovim "vrednostima" razvio se svojevrstan "folklor", koji se prenosio sa generacije na generaciju.

    Tokom rane istorije ovakva, usmenim putem ili pismeno sačuvana zapažanja su činile osnovu tananog isceliteljskog znanja odnosno lekarsu literaturu, na osnovu koje su, sakupljanjem vekovima, ostvareni osnovi "moderne" lekarske nauke i izdiferencirali pravci. Kako se znanje razvijalo, kao i razvojem hemije, biohemije i hemijske tehnologije, uspela je indetifikacija prirodnih lekova prisutnih u izvesnim granama i kori drveća, kao što je npr. aspirin i kinin, sinteza kao i proizvodnja u velikim količinama.

    Moderna medicina koristi stečeno znanje o biljkama. Mnoge aktivne komponente koje se koriste za lečenje različitih bolesti potiču iz biljnog sveta. Dva primera za ovo su pilocarpin koji se dobija iz lišća egipatskog Pilocarpusa a koristi se za lečenje očnih bolesti, kao i ekstrakt ružinih latica, koji se isto koristi za tretman očiju. U Americi odnosno u drugim kulturama sa razvijenom naukom se u prvom redu koriste lekovi koji se proizvode u fabrikama lekova, a koji su odobreni od strane saveznih organa. Sa ciljem da nađemo što bolje i delotvornije lekove, zaboravljamo ili zapostavljamo bogatu ostavštinu "narodnog isceliteljstva", koja je precima učinila toliko dobrog. U zemljama koje nemaju razvijenu farmaceutsku tehnologiju ova ostavština je još uvek najvažnija osnova lečenja. Važno je da ne izgubimo ovu bogatu ostavštinu, odnosno da je ne zaboravimo.

    U poslednje vreme se, s ovim u vezi, pojavio se novi tračak nade. U celom svetu raste interesovanje i želja da se obnovi ova ostavština odnosno da se vrate narodni lekovi koji su se pokazali kao efikasni tokom hiljada godina. Aloe Vera se u Americi poslednjih 10-15 godina nalazi na prvom mestu ovog interesovanja koje je sve intezivnije, a u drugim delovima sveta se znatna pažnja posvećuje ovom prirodnom proizvodu. Nezavisno od obnovljenog interesovanja za prirodna sredstva, 1978. godine se oformila zamisao o nastavku komercijalne aktivnosti na polju prirodnih proizvoda, koje je zatim pretočeno u nastanak Forever Living Products-a. Forever Living Products je vodeci proizvođač na tržištu prirodnih preparata na bazi Aloe Vere.

Stabilizacija i prerada Aloe

    Kao što je slučaj kod većine prirodnih preparata i njihovih sokova, i stabilnost Aloe Vere je ograničena, što u znatnoj meri ograničava rok trajanja na svetskom tržištu. Zbog nestabilne prirode mikroorganizmi je razgrađuju, odnosno uništavaju. Krajem četrdesetih i početkom pedesetih godina započeti su eksperimenti sa "stabilizacijom" Aloe, a kao rezultat tih istraživanja Aloe se može prenositi i na druge prostore, kao i da se pusti na tržiste. Nakon odgovarajuće stabilizacije proizvod se mogao pustiti u trgovačku mrežu potrošačima kozmetike, prehrambene i farmaceutske industrije. 

    Do 1968. godine više patenata za stabilizaciju gela Aloe Vere su podneseni kao i ostvareni.Na osnovu dva patenta za stabilizaciju jednog od najuspešnijih preduzeća, Aloe Vera of America, uspelo se postići izuzetna stabilizacija gela. FLP je "dobio" Aloe Vera of America, i uskoro je još dva patentna zahteva prijavio, koje je i dobio. Ovako usavršen postupak stabilizacije je postao osnova za dobijanje stabilizovanog Aloe Vera gela.

    Nakon usavršavanja spomenutog uspešnog postupka stabilizacije omogućeno je rasprostiranje upotrebe Aloe sa prirodnih staništa Aloe na prostore svetskog tržišta i tamo gde vremenski uslovi ne dozvoljavaju rast Aloe. Stabilizovana Aloa je bila spremna za svetsku distribuciju i upotrebu.

Zbrka oko Aloe i zvaničnih organa

    Aloe sadrži dve vrste materija: jedna je već ranije spomenuti žuti sok, mleko, koje je do 1980. godine sakupljano, i nakon sušenja je korišćen u farmaceutskoj industriji kao komponenta lekova sa laksativnim dejstvom. Otada se izraz Aloe odomaćio i u literaturi kao i u materijalima vezanim za istraživanja, i korišćena je u smislu "lek". Reference su govorile o lekovitom svojstvu Aloe. Međutim, u to vreme još nije bilo opšte poznato da listovi Aloe sadrže u velikoj količini jednu drugu materiju, koja ima važnost u prehrambenoj, kozmetičkoj i lekovitoj sferi.

    Stoga je u vreme, kada su se Aloe napici i kozmetički preparati pojavili na tržištu, vlasti bile u zabuni sta da vrednuju, i uporedo sa pojavom prohteva vezanih sa Aloe proizvodima vlasti su započele sa pažljivim ispitivanjem industrije kao nikad do tad. Za proizvođače Aloe odnosno proizvođače Aloe-proizvoda i distributere je bilo jasno da je industrija koja je pred izuzetnim razvojem u opasnosti, i došlo je do potrebe da se donesu odluke šta da se radi u datoj situaciji.

Međunarodni naučni Aloe saveti (Internacional Aloe Scientific Council, IASC)

     Krajem 1981. i početkom 1982. godine oformljena je profesionalna organizacija uzgajivača, prerađivača i distributera Aloe. U okviru organizacije formirano je nekoliko komisija a prvo godišnje savetovanje je održano juna 1982. godine u Dalasu. Formirane su komisije koje su održavale veze sa različitim državnim organima, upoznavali ih sa Aloom i pokušavale da zbrku oko Aloe, kao i specifikacije, reše. Kao jedna od osnivača spomenute organizacije, FLP je savetu pružio novčanu i koordinacionu pomoć, odnosno usko je sarađivao sa savetom u cilju rešavanja pomenutih problema.

    Istraživanja vezana za Alou su tek sada stvarno započela. IASC je započela rad na razradi standardnih naziva i nomenklature, da korišćeni izrazi svuda isto znače. Obzirom da su neka preduzeća prodavala proizvode sa malim sadržajem, ili čak i bez Aloe, Naučni savet je dobio dozvolu da uključi istraživače sa treće strane, koji nemaju dodirnih tačaka sa Aloe-industrijom i sa njima nastavi istraživanja na razradi metoda za ispitivanje i testiranje pomoću kojih se sadržaj Aloe može odrediti u rastvoru i proizvodima Aloe. Pionirsku ulogu u istraživanju su imali dr William McAnally i dr Ivan Danhof.